جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى
54
ميزان الملوك والطوائف وصراط المستقيم في سلوك الخلائف ( فارسى )
به فرموده « ولدت فى زمن الملك العادل انوشيروان » « 1 » يعنى تولّد يافتم من در زمان و عهد پادشاه عادل انوشيروان ، و انوشيروان همان است كه نام او پرويز و ملقب به كسرى است « بفتح كاف » و كسران و كسرى ، معرب خسرو است و كسرى و شرويه پسر او يزدجرد و فيروز پسر او ، آخر ملوك فرس مىباشند و همگى به صفت عدال و عدالت موصوف و مشهور بودند و فخر نمودن حضرت ، به تولد در زمان عدالت او دليل بر ثبات و بقاء عدالت آن است و با وجود ثبوت عدالت در او ، كفر او ضرر دنيوى و اخروى به او نمىرساند . به يكى از پنج وجهى كه در معنى آن ذكر شد . و از آن جمله نفرين نمودن حضرت موسى على نبينا و عليه السلام بر فرعون در مدت چهل سال و مستجاب نشدن دعاى او و فرمودن خداوند جلّ و علا در جواب مخاطبه او كه « يا موسى ما دام آمنا لعبادى غامرا لبلادى لن اجيب فيه دعوة منادى » يعنى اى موسى مادام كه فرعون آمن دارنده است بندگان مرا و تعمير نماينده است بلاد مرا ، هرگز اجابت نمىنمايم در حق او دعا و نفرين هيچ نداكننده و دعا نمايندهاى را ، و اين عدالت فرعون چونكه درست ، تمام و ذاتى نبود و كفر او نيز كفر جحود و عناد و ذاتى بود مانع و دافع ضرر كفر ، او در آخرت نشده است بلكه مانع ضرر او در دار دنيا شده است . و مثل آن است ، حديث نبوى كه « العدل و الملك توأمان » « 2 » و حديث ديگر او كه « الملك يبقى بالعدل مع الكفر و لا يبقى مع الظلم بالايمان » « 3 » يعنى آنكه عدالت كردن و سلطنت نمودن به هم بسته است و تا عدالت هست ، سلطنت نيز باقى مىباشد و سلطنت باقى مىماند با عدالت و هرچند كه با كفر باشد و باقى نمىماند با ظلم هرچند كه با ايمان باشد . مراد از ايمان ، در اين حديث يكى از آن پنج وجه است كه در كفر دانسته شد نه ايمان ذاتى ثابت ، چونكه فرض وجود آن با وجود ظلم ذاتى و ثابت ، محال و ممتنع
--> ( 1 ) . بحار ، ج 15 : 21 / 1 باب 3 ( 2 ) . اختصاص : 263 ، الدين و السلطان اخوان توأمان . ( 3 ) . جامع الاخبار : 119